Advertisement
Το εγκαταλελειμμένο Πολυστάρι

Όταν χτύπησε το τηλέφωνο και άκουσα τον Μάρκο Παναγιωτόπουλο να με ρωτά αν έχω ακούσει για το Πολυστάρι, σκέφτηκα αν με κοροϊδεύει. «Υπάρχει τέτοιο χωριό; Κι αν ναι, πού είναι;», αναρωτήθηκα.

Ο Μάρκος, σαν να κατάλαβε τι συμβαίνει, άρχισε να μου δίνει οδηγίες: «Είναι οικισμός της Καστάνιας, στο Δήμο Πεταλιδίου, και είμαι σίγουρος ότι θα σου αρέσει ο χώρος». Μου έδωσε τα τηλέφωνα ανθρώπων με τους οποίους θα ερχόμουν σε επαφή και το τηλέφωνο έκλεισε.

 

Image

Μόνο και μόνο το όνομα του οικισμού με παραξένεψε. Η τηλεφωνική επικοινωνία καθόρισε τον τόπο και την ημέρα συνάντησης. Βρέθηκα ανάμεσα σε πρόσχαρους και ευγενικούς ανθρώπους και άρχισα να ανηφορίζω το δρόμο προς Καστάνια, στους πρόποδες της ανατολικής πλευράς του Λυκόδημου.

Έχει χωματόδρομο, με προειδοποίησαν, που στρώθηκε πρόσφατα και είναι βατός. Έχει μήκος περίπου 1,5 χιλιόμετρο μέχρι το χωριό. Με μια μοτοσυκλέτα δρόμου είναι λίγο δύσκολη η διαδρομή, όσο κι αν είναι καλοστρωμένος ο δρόμος. Θα την αφήσεις στα πρώτα σπίτια που θα συναντήσουμε, μου είπε η κα Ελένη Θεοδωρακοπούλου, όπως κι έγινε. Μετεπιβιβάστηκα στο αυτοκίνητο του συζύγου της, Παναγιώτη, ένα πετρελαιοκίνητο αγροτικό και άρχισε η ξενάγηση.

Στο Πολυστάρι

Η Ζωοδόχος Πηγή ήταν ο πρώτος ναός που συνάντησα. Εκεί στο ξέφωτο σταμάτησε το αυτοκίνητο. Σιγά σιγά άρχισαν να φθάνουν και άλλοι πρώην κάτοικοι του χωριού.

«Να το παλιό ελαιοτριβείο», μου δείχνουν και κοιτάζω προς τα χαλάσματα. Μια μυλόπετρα στέκει στην άκρη και ο Γ. Καπρουλάς εξηγεί πως πριν από ένα μήνα περίπου κάποιοι φόρτωσαν σε αγροτικό τα παλιά μηχανήματα για να τα πουλήσουν ως παλιοσίδερα. Οι άγνωστοι πήραν μαζί τους κάτι που θα τους προσέφερε «εισόδημα», χωρίς να συνειδητοποιούν πόσο καταστροφικό ήταν αυτό που έκαναν, κάτι που κατάλαβα στη συνέχεια.

«Από εδώ είναι το πηγάδι του χωριού» με καθοδηγεί η κα Θεοδωρακοπούλου, η οποία μου εξηγεί καθ’ οδόν ότι κάποιοι άλλοι, άγνωστοι, φρόντισαν να πάρουν από τα χείλη του τις αυλακωμένες από τη χρήση πέτρες και έτσι απέμειναν ελάχιστες για να αποδεικνύουν την παλαιότητα της κατασκευής. «Αναγκαστήκαμε να βρούμε άλλες πέτρες για να αντικαταστήσουμε αυτές που έκλεψαν», λέει και μου λύνει έτσι την απορία, καθώς το πηγάδι δεν εμφανίζει ίχνος φθοράς, αφού αποκαταστάθηκαν οι όποιες ζημιές. Μπορεί πλέον να λείπει το μαγκάνι και ο κουβάς και στο κέντρο να έχει φυτρώσει μια συκιά, αλλά τουλάχιστον η κατασκευή μαρτυρά περί τίνος πρόκειται.       

Αυτό το σπίτι, λέει, και δείχνει μια όμορφη - στα νιάτα της - κατασκευή, ήταν το σπίτι του πλούσιου του χωριού. Σήμερα, απλώς στέκει όρθια. Η στέγη έχει υποχωρήσει προς το εσωτερικό και έχει συμπαρασύρει το πάτωμα. Ο ένας μετά τον άλλον μπαίνουμε μέσα και η κα Ελένη μού δείχνει μια καμάρα, που κάποτε χαρακτήριζε τον τρόπο κατασκευής των σπιτιών.

Επιστρέφουμε στο πλάτωμα κοντά στην εκκλησία, αλλά όπου και να κοιτάξεις βλέπεις χαλάσματα. Όλοι δείχνουν κάποια χαρακτηριστικά σπίτια και με καθοδηγούν προς το «μπαλκόνι», όπως το είπαν, της περιοχής, με την καλύτερη θέα. Δυστυχώς, όμως, το μάτι δεν μπορεί να διαπεράσει την πυκνή αυτοφυή βλάστηση και τα δέντρα και η προσπάθεια εγκαταλείπεται.

Μαθαίνω, επίσης, ότι πολλά από τα σπίτια έχουν αγοραστεί εδώ και είκοσι χρόνια περίπου από τον καπετάν Βασίλη Κωνσταντακόπουλο, ο οποίος είχε, όπως προκύπτει, κατά νου να κατασκευάσει την ΠΟΤΑ στην περιοχή των Καρυών και να τα ανακατασκευάσει, ώστε να διαμένουν εκεί οι επισκέπτες.    

Αρχίζουμε να κατηφορίζουμε με κατεύθυνση το ναό των Αγίων Θεοδώρων, το δεύτερο από τους τέσσερις που υπάρχουν στο εγκαταλελειμμένο χωριό. Η εικόνα με ξάφνιασε. Ένας πανέμορφος ναός από πέτρα, που πρωτοκατασκευάστηκε το 1876, όπως μαρτυρά σχετική επιγραφή κάτω από το καμπαναριό. Στην είσοδο μια μαρμάρινη πλάκα εξηγεί πως ανακατασκευάστηκε πρόσφατα, χάρη στις δωρεές ανθρώπων που κατάγονται από το χωριό.

Λίγη ώρα αργότερα επιβιβαζόμαστε στα αυτοκίνητα και κατευθυνόμαστε προς το ναό της Κοίμησης της Θεοτόκου, ένα επίσης ωραίο κτίσμα από πέτρα. «Είχαμε βγει για έρανο με τη θεία μου, στη δεκαετία του ’50, για να μπορέσουμε να κάνουμε επέκταση του ναού, που ήταν ημιυπόγειος και με μικρή χωρητικότητα. Ο ναός χρονολογείται από την περίοδο της Τουρκοκρατίας και θυμάμαι ότι η Αγία Τράπεζα βρισκόταν στο δάπεδο», εξιστορεί ο κ. Κώστας Θεοδωρακόπουλος, γεγονός που επιβεβαίωσε και ο αδελφός του Παναγιώτης. Ο κ. Κώστας συνέχισε λέγοντας ότι ο ναός απέκτησε τη σημερινή του μορφή το 1999. Εδώ γινόταν το μεγαλύτερο πανηγύρι το Δεκαπενταύγουστο, με πληροφορούν και αναφέρονται στις ετοιμασίες που έχουν ήδη κάνει για τη φετινή διοργάνωση. Όπως λένε, ίσως να είναι το μοναδικό πανηγύρι στο οποίο δεν προσφέρεται μπύρα, αλλά μόνο κρασί. Είναι ευκαιρία για να ξανασμίξουν, επισήμαναν, χωρίς όμως να πολυκαταλάβω την αιτία της επισήμανσης.     

Εκεί, σχεδόν από το «πουθενά», εμφανίζονται και κεράσματα. Τηγανίτες με τυρί, ντομάτα, ελιές και κρασί και καθώς όλοι χαλαρώνουν, αρχίζουν τα πειράγματα, αποδεικνύοντας το δέσιμο που υπάρχει μεταξύ τους.

Ο κ. Κ. Θεοδωρακόπουλος αρχίζει να με πληροφορεί για το Πολυστάρι. Είναι χτισμένο σε υψόμετρο 210 μέτρων. Η περιοχή κατοικήθηκε πριν από το 1700, σύμφωνα με έναν ενετικό πίνακα απογραφής. Τότε κατοικούσαν εκεί 40 άτομα και στα Καστάνια 43. Παραθέτει συνέχεια στοιχεία και συγκρατώ ότι από το 1700 έως το 1835 ο πληθυσμός στο Πολυστάρι αυξάνεται, ενώ μειώνεται στα Καστάνια. Η κατάσταση αυτή διατηρείται έως το 1896. Το 1940 στο Πολυστάρι μένουν 108 άτομα και στα Καστάνια 198, αλλά είναι αξιοσημείωτη η μετέπειτα μείωση του πληθυσμού και στα δύο χωριά, που έχει ως αποτέλεσμα στην απογραφή του 1991 να προκύψουν 43 κάτοικοι στα Καστάνια και κανένας στο Πολυστάρι.

Τόσο ο Μάρκος Παναγιωτόπουλος όσο και ο αδελφός του Τάσος έχουν να θυμούνται διηγήσεις από τη μητέρα τους, Σταυρούλα και τη γιαγιά τους, Σταματούλα, για το πόσο μεγάλο και πλούσιο ήταν το χωριό, με πρώτη ένδειξη τις τέσσερις εκκλησίες. Κατά τις μαρτυρίες τους, την περίοδο του Εμφυλίου είχε λειτουργήσει εκεί και Ειρηνοδικείο.        

Άκρατος «τοπικισμός» 

Μπορεί το χωριό να είναι εγκαταλελειμμένο, αλλά συντηρούνται οι εκκλησίες του. Θέτω το ερώτημα στην ομήγυρη και η κα Ελένη, πολιτογραφημένη πια, Πολυσταρίτισσα, εξηγεί ότι αυτός είναι ο μοναδικός τρόπος για να συγκεντρώνονται οι κάτοικοι, όταν τιμάται η μνήμη των αγίων και της Παναγίας. «Όλοι έρχονται στις γιορτές και οι απόντες είναι ελάχιστοι», συμπληρώνει ο κ. Γ. Καπρουλάς, άποψη που επιβεβαιώνεται από όλους τους παριστάμενους. Πρόκειται, όπως μου εξηγούν, για μια προσπάθεια που ξεκίνησε πριν από 30 χρόνια περίπου, από την αγάπη των Πολυσταραίων για τον τόπο τους. Μπορεί οι κάτοικοι να σκόρπισαν στα τέσσερα σημεία του ορίζοντα, αλλά κανείς δεν ξεχνά το Πολυστάρι και προσπαθεί να το επισκέπτεται σε αυτές τις γιορτές. Είναι, άλλωστε, όπως σημείωσαν, μια ευκαιρία να βρεθούν άτομα που έχουν να συναντηθούν πολλά χρόνια. «Είμαστε τοπικιστές, με την έννοια ότι αγαπούμε πολύ τον τόπο μας και έχουμε βάλει πείσμα με τον εαυτό μας να ξανακάνουμε το χωριό μας όπως ήταν», σημειώνει ο κ. Κώστας Θεοδωρακόπουλος.

Μάλιστα, η «τρέλα» τους αυτή έχει μεταδοθεί και στους απογόνους τους. «Εμείς προσπαθήσαμε να κρατήσουμε ό,τι μας άφησαν οι πρόγονοί μας. Οι απόγονοι θα πρέπει να κρατήσουν ό,τι θα τους αφήσουμε εμείς», υπογράμμισε με έμφαση ο κ. Γ. Καπρουλάς, ενώ οι υπόλοιποι πρόσθεσαν ότι σε αυτή την προσπάθεια συμμετέχουν όλοι.          

Ελλείψεις

Όμως, υπάρχουν ελλείψεις, όπως επισημαίνονται στη συζήτηση. Οι κάτοικοι έχουν ζητήσει σύνδεση με το ηλεκτρικό ρεύμα για τις εκκλησίες των Αγίων Θεοδώρων και της Κοίμησης της Θεοτόκου. Όπως μας είπαν, έχει ήδη γίνει μελέτη από τη ΔΕΗ και απομένει χρηματοδότηση από τη Ν.Α. Μεσσηνίας για να προχωρήσει η κατασκευή του δικτύου. Από επαφές των κατοίκων με τους αρμόδιους της Ν.Α.Μ. έχει προκύψει ότι από το Σεπτέμβριο αναμένεται να ξεκινήσει η διαδικασία, που θα κοστίσει περίπου 25.000 ευρώ. «Όχι τίποτε άλλο», εξηγούν, «αλλά χωρίς φως και κυρίως στους Αγίους Θεοδώρους που δεν έχει παράθυρα, είναι δύσκολο να διαβάσει ο ψάλτης, ενώ ο παπάς που λειτουργεί, διαβάζει με το φως του κεριού».

Σημαντικό επίσης πρόβλημα είναι η πρόσβαση στο χωριό. «Για δρόμο με άσφαλτο ακούμε πολλά χρόνια τώρα και, τελικά, παραμένει χωματόδρομος», παρατηρούν με θλίψη. «Αν έρθει το ηλεκτρικό, αν ασφαλτοστρωθεί κι ο δρόμος, θα είναι καλύτερη η κατάσταση», τονίζουν.

Ωστόσο, όπως πληροφορηθήκαμε λίγο αργότερα από το δήμαρχο Πεταλιδίου Ηλία Κουτσοδημητρόπουλο, η κατασκευή δρόμου στην περιοχή είχε προγραμματιστεί να ενταχθεί στο ΟΠΑΑΧ. Λόγω, όμως, του ότι «πάγωσαν» οι πιστώσεις του συγκεκριμένου προγράμματος, το έργο μάλλον παραπέμπεται στις καλένδες, εκτός κι αν βελτιωθεί η κατάσταση στα δημοσιονομικά της χώρας.    

Η ώρα έχει πια περάσει. Με οδηγούν προς την τέταρτη εκκλησία της περιοχής, τον Άη Γιώργη, που επίσης πρόσφατα ανακαινίστηκε, και το οδοιπορικό στο όμορφο Πολυστάρι τελειώνει.

Στην επιστροφή συνειδητοποιώ ότι οι άνθρωποι αυτοί αλλά και οι συγχωριανοί τους, που βοηθούν την όποια προσπάθεια για την ανάδειξη του χωριού τους, παλεύουν αγόγγυστα με τις δικές τους δυνάμεις. Δεν έχουν ζητήσει τη βοήθεια του κράτους, αλλά θα ήταν χρήσιμο να σταθεί κι αυτό αρωγός στις προσπάθειές τους. Αλλιώς, το Πολυστάρι, όπως και άλλα χωριά που βρίσκονται σε ανάλογη κατάσταση, θα περάσουν στη λήθη της Ιστορίας…

 

 

 

 

 
 
Advertisement
 
Advertisement
Advertisement

Fatal error: Class 'JFactory' not found in /home/wwwthar/public_html/templates/rt_sporticus_news/index.php(244) : eval()'d code on line 1